Sannadka 1960 wuxuu ahaa mid taariikhi ah oo aan waligiis ka go’i doonin xusuusta ummadda Soomaaliyeed. Waa sannadkii ay Soomaaliya ka xorowday gumeysigii shisheeye, isla markaana ay ku dhalatay Jamhuuriyad mideysan oo Soomaaliyeed. Xorriyadda iyo midowga ka dhacay 1960 waxay astaan u noqdeen halgan dheer, dhiig iyo dadaal badan oo ay bixiyeen halgamayaal Soomaaliyeed oo u istaagay xaqa iyo karaamada dalkooda.
Xaaladdii Soomaaliya Ka Hor 1960
Ka hor xorriyadda, dhulka Soomaaliyeed wuxuu u kala qaybsanaa gumeysi kala duwan. Koonfurta Soomaaliya waxay hoos tagtay gumeysiga Talyaaniga, halka Waqooyiga Soomaaliya (British Somaliland) uu maamulayay Ingiriiska. Kala qaybsanaantan waxay keentay dhibaatooyin badan oo ay ka mid ahaayeen kala duwanaansho maamul, sharciyo, iyo nidaam waxbarasho, balse hal shay ayaa mideeyay shacabka: rabitaanka xorriyad iyo midnimo Soomaaliyeed.
Halgankii Xorriyadda
Intii lagu jiray gumeysiga, waxaa si xoog leh u soo baxay dhaqdhaqaaqyo waddani ah oo u istaagay in ay dalka ka xoreeyaan gumeystayaasha. Ururro siyaasadeed sida SYL (Somali Youth League) ayaa door weyn ka qaatay baraarujinta shacabka, abaabulidda halganka, iyo gaarsiinta codka Soomaalida beesha caalamka. Halgankaasi ma ahayn mid sahlan, wuxuuna qaatay waqti dheer, sabir, iyo naf-hurnimo.
Xorriyaddii Waqooyiga iyo Koonfurta
26-kii Juun 1960, British Somaliland waxay si rasmi ah uga xorowday gumeysiga Ingiriiska, iyadoo noqotay dal madax-bannaan muddo gaaban. Shacabka Waqooyiga waxay muujiyeen farxad iyo rajo weyn, iyagoo isla markiiba muujiyay rabitaankooda ku aaddan midnimo Soomaaliyeed.
Dhowr maalmood kadib, 1-dii Luulyo 1960, Koonfurta Soomaaliya ayaa iyaduna ka xoroowday gumeysiga Talyaaniga. Isla maalintaas, labada gobol ee Waqooyi iyo Koonfur waxay si rasmi ah u midoobeen, iyagoo ku dhawaaqay Jamhuuriyadda Soomaaliya.
Midowgii Soomaaliya
Midowgii 1-da Luulyo 1960 wuxuu ahaa mid ku dhisnaa rabitaanka shacabka Soomaaliyeed. Inkasta oo ay jireen caqabado dhanka sharciyada, dastuurka, iyo nidaamka maamulka, haddana hamiga midnimo ayaa ka xoog badnaa wax walba. Calanka buluugga ah ee leh xiddigta cad ee shanta gees leh ayaa noqday astaan mideysa dhammaan Soomaalida, kana tarjumaysa rajada shanta dhul Soomaaliyeed.
Aasaaskii Dawladda Soomaaliyeed
Kadib midowgii, waxaa la dhisay dowlad rayid ah oo Soomaaliyeed, waxaana la doortay hoggaamiyayaal qaran oo mas’uul ka noqday jihaynta dalka. Madaxweyne Aadan Cabdulle Cismaan (Aadan Cadde) ayaa noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee Jamhuuriyadda Soomaaliya, halka Cabdirashiid Cali Sharmaarke uu noqday ra’iisul wasaare. Dawladdaasi waxay mudnaan siisay dhismaha hay’adaha qaranka, waxbarashada, iyo xiriirka caalamiga ah.
Saameynta Xorriyadda iyo Midnimada
Xorriyadda iyo midowga 1960 waxay Soomaaliya u fureen bog cusub oo rajo iyo horumar ah. Dalka wuxuu noqday xubin ka mid ah Qaramada Midoobay iyo ururro caalami ah, taasoo kor u qaadday aqoonsiga iyo maqaamka Soomaaliya ee caalamka. Sidoo kale, waxaa kordhay fursadaha waxbarasho, shaqo, iyo horumar bulsho.
Casharrada Taariikhda
Inkasta oo Soomaaliya ay mar dambe wajahday caqabado siyaasadeed iyo bulsho, haddana 1960 wuxuu weli yahay xusuus qaran oo mideysa shacabka. Waxay ina baraysaa in midnimo, wadajir, iyo u istaagidda danta guud ay yihiin furaha horumarka iyo jiritaanka qaranimada.
Gunaanad
Xorriyaddii iyo midowgii Soomaaliya ee 1960 ma ahayn oo keliya dhacdo taariikhi ah, balse waxay ahaayeen bilow rajo cusub oo Soomaaliyeed. Waa waajib saaran jiilasha maanta iyo kuwa berri in ay xusuustaan halgankii la soo maray, una shaqeeyaan ilaalinta midnimada, madax-bannaanida, iyo sharafta Jamhuuriyadda Soomaaliya.